Cinsel yolla bulaşan hastalıklara yol açan etkenler, yalnızca vajinal, oral veya anal cinsel ilişki yoluyla değil, yakın beden teması ya da kan yoluyla da bulaşabilmektedir. Bulaşmış bir hastalık etkeni saptandığında, başka bir etkenin bulaşmış olma riski arttığından, geniş kapsamlı bir tarama yapılması önemlidir. Hastalık etkeni bulaşmış olduğu halde, yıllarca herhangi bir belirti ortaya çıkmayabilir. Böyle bir durumda birey, hastalığı partner ya da partnerlerine, farkında olmadan bulaştırırken, herhangi bir zamanda ciddi bir hastalık tablosu ile karşılaşabilir. Özellikle yaşam tarzı açısından yüksek risk taşıyan bireylerin, herhangi bir belirti olmadan, düzenli olarak kapsamlı bir taramadan geçmesi gereklidir.

Cinsel yolla bulaşan hastalıklara yol açan etkenler; virüs, bakteri, parazit, protozoon, mantar ya da ektoparazit kökenli olabilir. Hepatit B, Hepatit C, Genital Siğiller, Genital Herpes ve AİDS virüs kökenli CYBH’ler iken, Gonore (bel soğukluğu), Sifiliz (frengi) ve klamidya bakteryel kökenlidir.

Son yıllarda, cinsel yolla bulaşan hastalıklar belirgin bir şekilde artış göstermiştir. Bu artışın nedenleri arasında; sıklıkla cinsel partner değiştirmek, cinsel ilişkiye girme yaşının düşmesi, çok sayıda cinsel partnere sahip olmak, evlilik dışı cinsel ilişkilerin yaygınlaşması, cinsel partnerin farklı cinsel partnerlerle birlikteliği, seks işçileri ve onların müşterileri ile cinsel ilişkide bulunmak, hastalığa neden olan mikroorganizmaların ilaçlara karşı direnç geliştirmesi, kozmetik ve kimyasal madde kullanımının artması ve doğal yaşam dengesinin bozulması sayılabilir.

CYBH’ye neden olan mikroorganizmalar, birey taşıyıcı olduğu halde, yıllarca klinik bulgu ve belirti vermeyebilir. Hastalık ortaya çıktığında en sıklıkla cinsel organlarda, ağızda, anüste ve deride olmak üzere gözde, boğazda ve hatta bütün bedende belirtiler dikkati çekebilir. CYBH’lerin ortaya çıkmasında bazı etkenler önemli bir rol oynar. Bu etkenler; düşük sosyoekonomik düzey, protein eksikliğine yol açan beslenme bozuklukları, şiddetli stres etkenleri, şeker hastalığı gibi metabolik hastalıklar, sık ve uzun süreli antibiyotik kullanımı, olumsuz hijyenik koşullar, gebelikten korunmak için kullanılan araçların uygun olarak kullanılmaması, çok sayıda gebelik ve kürtaj müdahaleleri.

Son yıllarda CYBH’leri önleme çabalarına rağmen, Dünya Sağlık Örgütünün (World Health Organisation) verileri başta HIV enfeksiyonu, gonore (bel soğukluğu) ve sifiliz (frengi) olmak üzere, 30’u aşkın hastalık etkeninin bulaşması ile dünyada her gün 1 milyon yeni olgunun eklendiğini ortaya koymaktadır. Toplamda ise dünya nüfusunun altıda birinin CYBH’lerden etkilendiğini aynı veriler göstermektedir. Her altı bireyden birinin etkilendiği böyle bir tablo durumun ciddiyetini yansıtmakta ve korunma, önleme ve tedavi çabalarının daha üst düzeyde olması gerektiğini gözler önüne sermektedir.

Cinsel yolla bulaşan hastalıkların varlığında hem erkek hem de kadında görülebilen belirtiler şunlardır: İdrar yaparken yanma, ağrı, acıma, idrar yapma sıklığında artma, ateş, üşüme ve titreme, halsizlik baş ağrısı, bulantı ve kusma, özellikle kasıklardaki lenf bezlerinde şişme, cinsel organlarda ve makatta kaşıntı ve karıncalanma hissi, cinsel organlarda ağrılı ya da ağrısız yaralar, siğiller ve içi sıvı dolu kabarcıklar, kasıklarda ve karnın alt bölümünde tek ya da iki taraflı ağrı, kollar, bacaklar ve ayak tabanlarında deri döküntüleri, ağız içinde ve çevresinde yaralar, cinsel ilişki süresince ağrı ve sonrasında kanama gelmesi.

CYBH yapan etkenler, annede varlığı durumunda, gebelik, doğum ve emzirme sürecinde bebeğe geçip çok ciddi sonuçlara yol açabilirler (düşük, erken doğum, çeşitli organ anomalileri ve ölü doğum).

Cinsel yolla bulaşan hastalıkların önlenmesi ve kontrol altına alınmasında etkili olabilecek yaklaşımlar: Hem genel anlamda sağlıklı bir yaşamın hem de özelde sağlıklı bir cinsel yaşamın farkındalığını yaratan bir eğitimin verilmesi, kondom (prezervatif) kullanımının yaygınlaştırılması ve doğru kullanımının öğretilmesi, erken tanı konup etkili bir tedavinin yapılması, cinsel partnerlerin belirlenmesi ve tedavilerinin gerçekleştirilmesi.

Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (CYBE), son yıllara kadar, zührevi ya da cinsel yolla bulaşan hastalıklar olarak adlandırılmaktaydı. Ancak hastalık etkenini taşıyan kişi, hiçbir belirti olmadığı halde etkeni başkasına bulaştırabildiği için Dünya Sağlık Örgütü hastalık kavramı yerine enfeksiyon (bulaşma) kavramının kulanılmasını önermiştir.

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar yazısı ilk önce Op. Dr. Can Pahalı - Vajinismus Tedavisi ve Kadın Sağlığı Kliniği üzerinde ortaya çıktı.

Dünya Sağlık Örgütü cinsel sağlığı şöyle tanımlamıştır;

‘’Cinsellik, fiziksel, duygusal, entelektüel ve sosyal yönlerin kişiliği, iletişimi ve aşkı zenginleştirici etkilerinin bileşiminden oluşur. Herkesin cinsel bilgilere ulaşma ve cinsel ilişkiyi zevk için ya da üreme amacıyla yaşama hakkı vardır. Cinsel bir varlık olarak insanın sadece bedensel değil; duygusal, düşünsel ve toplumsal bütünlüğünü sağlayan, kişilik gelişimi, iletişim ve sevginin paylaşımını olumlu yönde zenginleştiren ve arttıran sağlıklı halidir’’.

Çağdaş cinsellik anlayışında, cinsel davranışların ve farklı cinsel yaklaşımların ruhsal ve bedensel açıdan zarar vermemesi, aşağılayıcı, zorlayıcı, suçlayıcı olmaması ve her iki partnerin de isteği ve özgür iradesiyle gerçekleşmesi çok önemlidir. Mutlu, keyifli ve doyurucu bir cinsel yaşama ulaşmada, bireyler farklı cinsel yaklaşımlar gösterebilirler. Gerek farklı cinsel yönelimler açısından gerekse cinsel davranışların ifade şekli açısından bireyler özgürdür, suçlanmamalı ve yargılanmamalıdır. Kadınlığın ve erkekliğin onaylanması anlamına da gelen ve insana sevilmeye değer olduğu duygusunu yaşatan cinselliğin sevgi, saygı, bağlılık, güven, doğruluk ve paylaşım temeli üzerinde gelişmesi doyurucu bir cinsel yaşam için önemlidir.

Birey ve toplum sağlığı açısından böylesine önemli, keyifli, eğlenceli, empatiyi arttıran, partnerleri yakınlaştıran ve yaşama anlam katan bir alanın toplum yaşamında çelişkilerle dolu oluşu düşündürücüdür. Sağlıklı bir yaşam için bilimsel kaynaklara dayalı, doğru ve gerçeği yansıtan cinsel eğitim ve bilgilendirmeye gereksinim varken, cinselliğin konuşulması çoğu zaman; ayıp, yasak ya da günah olarak değerlendirilmekte, cinsel sağlık gelişiminin önüne set çekilmektedir. Konuşulmasının dahi utanılacak bir durum olduğu anlayışıyla aşağılanan cinsellik en çok merak edilen, bir o kadar da doğru bilinen yanlışların yani cinsel mitlerin sıklıkla dillendirildiği bir alandır. Yaptığım cinsel terapilerde en sıklıkla dikkatimi çeken cinsel mitlerden, yani hurafelerden biri ilk cinsel ilişkide kanama olması gerektiğinin söylenmesidir. Oysa gerçekte, eğer doğuştan bir kızlık zarı anomalisi yoksa, erkeğin partnerine aşkla, sevgiyle, uygun dokunuşlarla yaklaşım gösterip, telaşlı, aceleci ve bencil olmadan ilişkiye hazırladığında ne ilk gecede ne de sonraki gecelerde kızlık zarı kanamamakta, yalnızca esneyip genişlemektedir.

Bilimsel verilere dayalı yeterli bir cinsel eğitim olmadığında, cinselliğin konuşulmasının utanılacak bir durum olduğu vurgulandığında, cinsel mitlerle bilgi kirliliği baskın olduğunda, ekonomik güvenceler yetersiz olduğunda ve ekonomik sistemin neredeyse yaşamın bütün alanlarındaki ürünlerin pazarlanmasında kadın bedeni cinsel bir meta olarak kullanıldığında, bunların doğal sonucu olarak, ortaya çıkan en önemli toplumsal sorunlardan biri cinsel işlev bozukluklarıdır.

Cinsel işlev bozuklukları arasında en sık görülen sorunlardan biri cinsel isteksizliktir. Hem genel anlamda cinsel işlev bozukluklarının hem de özel anlamda cinsel isteksizlik sorunun aşılmasında pek çok etkenin yanı sıra cinsel fantezilerin özel bir yeri vardır.

Cinsel fanteziler sağlıklı ve mutlu bir cinsel yaşamın önemli göstergelerinden biridir. Yapılan bilimsel araştırmalar bu görüşü desteklemekte, cinsel fantezilerin olmadığı bir cinsel yaşam monoton ve sıkıcı olmaktadır. Cinsel fantezilerin cinsel yaşama katkıları önemsenmeli ve bununla ilgili tabular aşılmalıdır.

Cinsel fanteziler cinsel yaşama renklilik katarak, cinsel isteği ve cinsel duyarlılığı arttırarak cinsel hazza katkı sağlarlar. İnsanın en doğal ve özgürlük alanı olan yaşama dair hayalleri onu mutlu ederken, cinsel fanteziler de cinsel yaşamı zenginleştirerek doyumlu bir cinsel yaşamı desteklerler. Hayal dünyası ve cinsel fanteziler, içeriği ya da sınırları ile bireyin özgürlük alanıdır. Bu alanda ayıp, yasak, günah ve utanma kavramlarının yeri yoktur, suç ve ceza da yoktur. Ataerkil ve erkekçi bakış açısıyla kadın cinselliğinin bastırıldığı ve aşağılandığı toplumlarda, empoze edilen, dayatılan ve doğru diye algılatılan yanlış yaklaşımlar sonucunda, kadının en doğal hakkı olan cinsel davranışlarını sahiplenmesi bir yana, fantezilerinde bile suçluluk duymakta ve kendini düşünce suçuyla yargılamaktadır. Genel anlamda hayallerin ya da özelde cinsel fantezilerin içeriği ya da sınırları ne olursa olsun kimseye zararları yoktur. Cinsel partneri aldatmak ve cinsel partnere ihanet etmek anlamına gelmez, yaşanmaları ya da uygulanmaları da gerekmez. Cinsel fanteziler kişiye özeldir, cinsel partneriyle paylaşması gerekmez, düşündüğü cinsel fantezileri de, cinsel partnerin en azından rahatsız olmaması koşuluyla, paylaşmakta özgürdür. Cinsel fanteziler mutlu, keyifli, eğlenceli ve doyurucu bir cinsel yaşamın vazgeçilmez unsurlarından biridir.

Cinsellik Ve Cinsel Fanteziler yazısı ilk önce Op. Dr. Can Pahalı - Vajinismus Tedavisi ve Kadın Sağlığı Kliniği üzerinde ortaya çıktı.